Аскароврин хзан XIX асирдин кьвед лагьай паюнилай гатlунна Ахцегьин кIвенкIвечи хзанрикай сад хьана. Сафиятан чIехи буба Алескер вичин девирдин арифдар кас ва машгьур художник тир.
Сафиятан буба Нугьбег Ставропольдин гимназияда, Бакудин реальный училищеда кIелай, аямдин савадлу ва кIвенкIвечи лезгийрикай сад хьана. Ам хъсан музыкант, художник-декоратор ва арифдар тир. Нугьбега Идрис Шамхаловахъ, Сефербег Агъабалаевaxъ галаз санал гьеле 1905-йисуз лезги театрдин бине эцигнай. Ада театрдин художниквал авунай.
Сафиятан бубадин вах (эме) Саяд лезги театрдин артистка, чIехи стха Хасбулат Аскар Сарыджа тIвар-ван авай скульптор хьана.Сафиятан гъвечIи стхаяр – Бейбулатни Асеф хъсан пешекар хьанай.
Сафият Ахцегьрин хуьре 1907-йисуз Нугьбеган хзанда дидедиз хьанай. А чIавуз Аскаров Нугьбега Самур округдин почтуна кIвалахзавай. Ада вичин вири аялрив мектебда кIелиз тунай.
Сафиятани хуьруьн мектебда кIелнай ва гуьгъуьнлай ам чIехи стха Хасбулатан патав Махачкъаладиз фенай. Аял вахтарилай манийрал, музыкадал, шикилар чIугунал ва литературадал рикI алаз чIехи хьайи Сафията гьевескар артистри тешкилдай лезги театрдин кIвалахда гьа аямдин адетриз килиг тавуна иштиракзавай.
1926-йис Сафият патал лишанлу йис хьанай. А чIавуз Махачкъаладиз кьиле режиссер В.Касьянов аваз са жерге кинодин къуллугъчияр, артистар атанай. В.Касьянова 10 йиса авай Сафиятаз къазахрин кхьираг Абай Кунанбаеван сценарийдай туькIуьрнавай «Адетрин лукIвилик» тIвар алай кинофильмда кьилин роль къугъун теклифнай. Лезги руша теклиф шаддиз кьабулна.
Кинофильмда диндин мавгъуматдикай ва мусурман дишегьлияр куьгьне адетрин къармахрай азад авуникай суьгьбет физвай.
Кинода къачур сифте камари лезги руш Сафиятан тIвар гегьеншдиз машгьурнай. Кинофильмдиз талукь яз акъатай рецензийра Сафиятан артиствилин алакьунрикай зурбаз тарифнай.
Дагъви руш Сафиятан артиствилин алакьунри машгьур кинорежиссер Юрий Таричан фикирни желбнай. Ю.Тарича К. Шиддкретан ва А.Шкловскийдин сценарийдин бинедаллаз туькIуьрнавай «ЛукIран лувар» кинофильм эцигун ниятдиз къачунвай. Ана гьерекат урусрин пачагь Иван Грозныйдихъ галаз алакъалу яз кьиле физвай. Режиссер Ю.Тарич хейлин вахтунда Иван Грозныйдин кьвед лагьай паб хьайи черкес дишегьли Мария Темрюковнадин роль тамамариз жедай бажарагълу артисткадихъ къекъвенай. Гьар гьикI ятIани Ю.Тарич Сафият Аскаровадихъ галаз гуьрушмиш хьана ва жегьил артисткадивай Мария Темрюковнадин роль тамамарун тIалабна. Сафията разивал гана.
Сафиятан вилик и кинофильмда гзаф четин месэла акъвазнавай. Ада урус чIал ва адетар чин тийидай, вич гъурбатдиз акъатнавай дагъви дишегьлидин къамат, адан хиялар, фикирар, гьерекатар ва психология ачухарун лазим тир. Гьелбетда, бажарагълу артистка Сафият Аскаровадивай и четин везифа тамамвилелди кьилиз акъудиз алакьнай.
«ЛукIран лувар» кинофильм и гьукуматда ва къецепатан уьлквейрин хейлин шегьерра (Лондонда, Берлинда, Парижда, Нью-Йоркда, Мадридда) къалурнай. Жегьил артисткадин актервилин лайихлувилер чи ва къецепатан печатди еке гьуьрметдивди къейднай.
И кинофильмдилай гуьгъуьнизни Сафият Аскаровади са жерге кинофильмра, гьакIни М.Инсаровaн сценарийдай режиссер М. Абебеха эцигай «Чадра» тIвар алай кинофильмда иштиракнай.
ГьакI кьегьал лезги руша кинода кIвалахай йисара са жерге жанлу образар арадал гъанай. Абурун арада Мария Темрюковнадин образ, гьелбетда, виридалайни лайихлу хьанай.
Сафиятабурун хзан (адан уьмуьрдин юлдаш летчик-истребитель Ян Хорват тир) мугьманрал рикI алай, инсанрихъ галаз какахьдай хзан тир. ИкI Сафият Аскаровадихъ А.В.Луначарскийдин юлдаш артистка Розенеляхъ, кинорежиссер Роман Карменан юлдаш Нина Карменахъ, маршал Катуковaн юлдашдихъ галаз дуствилин алакъаяр авай.
Вичин хуьруьнвияр мугьманвилиз атай югъ Сафиятан уьмуьрда виридалайни шад югъ жедай, вучиз лагьайтIа адаз Дагъустан, хайи хуьр тир Ахцегьар гзаф кIандай.
Вичин уьмуьрдин эхиримжи йисара Сафият Аскаровади Москвадин Е.Вахтангован тIварунихъ галай государственный театрда кIвалахзавай.
Лезги халкьдин бажарагълу артистка Сафият Аскаровади 1955-йисуз залан азардик вахтсуз вичин дуьнья дегишарнай.
